Sức khỏe tổng quát

Hội chứng đốt điện sau cắt polyp – một nguyên nhân hiếm gặp gây đau bụng cấp tính Update 07/2021

Pinterest LinkedIn Tumblr

Bài viết được viết bởi Thạc sĩ, Bác sĩ Mai Viễn Phương – Bác sĩ nội soi tiêu hóa – Khoa Khám bệnh & Nội khoa – Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Central Park.

<!– –>

Polypectomies là thủ thuật cắt polyp được thực hiện trong quá trình nội soi thường an toàn. Biến chứng đáng sợ nhất của phương pháp này là thủng đại tràng, biểu hiện bằng triệu chứng viêm phúc mạc cấp sau nội soi. Một thực thể ít được biết đến hơn đó là hội chứng đốt điện sau cắt polyp cần được xem xét để chẩn đoán phân biệt khi bệnh nhân có biểu hiện đau bụng cấp sau nội soi.

1. Trình bày tình huống lâm sàng

Một người đàn ông 78 tuổi có tiền sử bệnh động mạch vành đến cấp cứu với biểu hiện sốt, đau bụng 5 giờ sau khi nội soi cắt polyp đại tràng ở manh tràng. Mặc dù ban đầu anh ta dung nạp tốt với thủ thuật, nhưng bệnh sử ghi nhận sự phát triển của một cơn đau bụng quặn từng cơn, lan tỏa sau khi trở về nhà, tình trạng này thuyên giảm khi hết đầy hơi. Vài giờ sau, anh ta xuất hiện cơn đau bụng dưới bên phải, dữ dội, trầm trọng hơn khi ho và cử động mà không có yếu tố thuyên giảm đáng kể. Bệnh nhân từ chối buồn nôn, nôn mửa hoặc thay đổi thói quen đi tiêu.

Khi khám, nhiệt độ bệnh nhân là 38,1°C với các dấu hiệu sinh tồn còn lại trong giới hạn bình thường. Khi khám bụng, bệnh nhân có âm ruột bình thường kèm theo đau lan tỏa, đau rõ nhất ở hạ sườn phải. Không có cảm giác phúc mạc hay co cứng bụng như gỗ. Các xét nghiệm cho thấy số lượng tế bào bạch cầu là 19.000 tế bào/mcL (phạm vi tham chiếu: 4.800–10.800 tế bào/mcL). Lactate huyết thanh của bệnh nhân là 1,9 mmol/L (khoảng tham chiếu: 0,5–2,2 mmol/L). X quang bụng được cho là bình thường. CT bụng và khung chậu có cản quang, cho thấy những thay đổi viêm đáng kể trong lớp mỡ mạc treo xung quanh manh tràng và sự dày lên của thành manh tràng.

Bệnh nhân được đánh giá bởi khoa tiêu hóa và phẫu thuật tổng quát, họ cho rằng các triệu chứng của anh ta là do hội chứng đốt điện sau cắt polyp, với triệu chứng đau bụng cấp sau nội soi. Anh ta được điều trị bảo tồn bằng dịch truyền tĩnh mạch, piperacillin/tazobactam 3,375 g mỗi 8 giờ và chế độ ăn lỏng trong suốt.

Cơn đau bụng cấp của bệnh nhân đã hết trong 48 giờ và được xuất viện về nhà với chế độ ăn kiêng bình thường, uống amoxicillin/clavulanate 875–125mg dạng viên hai lần mỗi ngày để hoàn thành đợt kháng sinh 5 ngày. Các triệu chứng của bệnh nhân hoàn toàn được giải quyết khi tái khám.

CT bụng và khung chậu có cản quang (nhìn dọc trục) cho thấy sự thay đổi viêm đáng kể ở vùng hạ sườn phải ở mạc treo tràng bao quanh manh tràng (mũi tên trắng) và dày thành manh tràng (mũi tên chấm).

CT bụng và khung chậu có cản quang (nhìn dọc trục) cho thấy sự thay đổi viêm đáng kể ở vùng hạ sườn phải ở mạc treo tràng bao quanh manh tràng (mũi tên trắng) và dày thành manh tràng (mũi tên chấm).

CT bụng và khung chậu có cản quang (nhìn sagittal) cho thấy sự thay đổi viêm đáng kể ở vùng hạ sườn phải ở mạc treo ruột bao quanh manh tràng (mũi tên trắng) và dày thành manh tràng (mũi tên chấm).

CT bụng và khung chậu có cản quang (nhìn sagittal) cho thấy sự thay đổi viêm đáng kể ở vùng hạ sườn phải ở mạc treo ruột bao quanh manh tràng (mũi tên trắng) và dày thành manh tràng (mũi tên chấm).

2. Thảo luận

Hội chứng đốt điện sau cắt polyp, còn được gọi là hội chứng sau cắt polyp, hội chứng bỏng xuyên màng cứng hoặc biến chứng siêu nhỏ có tỷ lệ được báo cáo thay đổi từ 0,003 – 1% trong các nghiên cứu khác nhau. Nó là kết quả của tổn thương đốt điện đối với niêm mạc đại tràng và lớp cơ bên dưới, gây bỏng xuyên thành với viêm phúc mạc nhưng không có bằng chứng về thủng đại tràng trên các nghiên cứu hình ảnh. Trong một nghiên cứu đa trung tâm lớn, các yếu tố nguy cơ liên quan đến hội chứng đốt điện sau cắt polyp bao gồm: Tổn thương polyp không cuống, kích thước tổn thương lớn (> 2cm), tổn thương bên phải đại tràng (do giảm độ dày thành của đại tràng bên phải) và tăng huyết áp. Rối loạn chức năng nội mô và xơ vữa động mạch cũng được một số tác giả coi là các yếu tố nguy cơ.

3. Thời điểm xuất hiện cơn đau bụng cấp do hội chứng đốt điện sau cắt polyp

Bệnh nhân mắc hội chứng đốt điện sau cắt polyp thường xuất hiện trong vòng 12 giờ sau khi nội soi với biểu hiện sốt, nhịp tim nhanh và đau bụng cấp toàn thân. Tuy nhiên, sự khởi phát của các triệu chứng có thể bị trì hoãn tới 5–7 ngày sau khi làm thủ thuật. Một số tác giả cho rằng, sốt sau cắt polyp dạ dày hay đại tràng,… là một cơn sốt không rõ nguyên nhân có thể là một phiên bản nhẹ của hội chứng đốt điện sau cắt polyp.

Lấy quá nhiều mô ở thành đại tràng khi cắt polyp có thể gây nên hội chứng sau cắt polyp

Lấy quá nhiều mô ở thành đại tràng khi cắt polyp có thể gây nên hội chứng đau bụng cấp

4. Khám lâm sàng

Khám bụng ở những bệnh nhân có hội chứng đốt điện sau cắt polyp có thể xác định được tình trạng đau ở vị trí cắt polyp, với 20% trường hợp có sự đề kháng và co cứng bụng. Các xét nghiệm có thể cho thấy sự tăng bạch cầu làm tăng thêm dữ liệu nghi ngờ thủng ruột kết. Chụp CT bụng và khung chậu là phương pháp chẩn đoán được lựa chọn để phân biệt hội chứng đốt điện sau cắt polyp với thủng đại tràng. Trong hội chứng sau cắt polyp, chụp CT cho thấy sự dày lên khu trú của thành đại tràng với các sợi mỡ xung quanh mà không có khí bên ngoài.

Bệnh nhân có hội chứng đốt điện sau cắt polyp thường được quản lý bảo tồn bằng dịch truyền tĩnh mạch, kiểm soát cơn đau, tăng dần chế độ ăn kiêng như dung nạp, có hoặc không có kháng sinh chống lại các mầm bệnh Gram âm và kỵ khí. Các trường hợp ít nghiêm trọng hơn có thể được quản lý ở cơ sở ngoại trú bằng thuốc kháng sinh và chất lỏng trong 1–2 ngày. Các triệu chứng có xu hướng hết trong vòng 2-5 ngày. Đối với những bệnh nhân không cải thiện bằng các biện pháp bảo tồn, nên tham khảo ý kiến ​​phẫu thuật ngay lập tức để xem xét khả năng thủng tiềm ẩn.

Tiên lượng của hội chứng đốt điện sau cắt polyp dạ dày, đại tràng,… nói chung là tốt, trong đó 2,9% gặp các biến chứng lớn (cần nhập viện ICU) và 0% tử vong đối với nghiên cứu gồm 34 bệnh nhân. Tuy nhiên, những bệnh nhân bị bỏng toàn bộ bề dày có thể có kết quả tương đối tồi tệ hơn, vì hoại tử thành ruột cuối cùng có thể dẫn đến thủng muộn, cần thăm dò phẫu thuật khẩn cấp.

5. Ngăn ngừa đau bụng cấp do hội chứng sau cắt polyp

Việc tiêm dưới niêm mạc các dung dịch khác nhau để nâng cao các khối polyp lớn thường được thực hiện để cố gắng tách các lớp còn lại của đại tràng khỏi bị tổn thương do đốt điện, đặc biệt là trong trường hợp phức tạp hơn liên quan đến các khối polyp lớn hơn (> 1,5 cm) ở đại tràng phải. Các polyp đại tràng phải được cho là gây ra nguy cơ tổn thương đại tràng cao hơn do thành tương đối mỏng hơn (2–3 mm khi căng phồng với không khí), đặc biệt nếu sử dụng phương pháp đốt điện. Các kỹ thuật sử dụng tiêm nước muối thông thường bên dưới polyp có hoặc không có epinephrine, sodium hyaluronate, 50% dextrose và glycerol đều đã được cố gắng để bảo vệ đại tràng bên dưới khỏi bị tổn thương, tuy nhiên không có kỹ thuật nào được chứng minh là hiệu quả hơn trong các nghiên cứu.

Ngoài ra, kỹ thuật nội soi có thể ảnh hưởng đến xác suất của các biến chứng sau thủ thuật. Việc sử dụng kẹp sinh thiết nóng gây ra nguy cơ tổn thương xuyên thành cao hơn đáng kể so với phương pháp cắt polyp bằng thòng lọng thông thường. Cắt polyp bằng thòng lọng (cắt polyp bằng đốt điện) thường được các bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa áp dụng cho những polyp có kích thước > 7–8 mm. Trong quá trình loại bỏ các polyp có cuống, việc sử dụng năng lượng sớm và đóng vòng thòng lọng chậm một phần ba hoặc một nửa đường lên đáy của polyp có thể làm giảm nguy cơ biến chứng sau thủ thuật. Tổn thương nhiệt đối với thành đại tràng cũng có thể được giảm bớt bằng cách hướng polyp về phía trung tâm của lòng ruột, ngay trước khi tác động của nhiệt làm tăng khoảng cách lớp dưới niêm mạc với lớp đệm và thanh mạc. Hơn nữa, hút khí sau khi đặt thòng lọng xung quanh gốc của polyp trên đại tràng bên phải mỏng hơn có thể làm giảm sức căng của thành, tăng độ dày thành và biên độ polyp, do đó tạo điều kiện thuận lợi cho việc cắt polyp.

Thòng lọng bằng thép có thể liên quan đến chấn thương mô sâu hơn đáng kể so với thòng lọng bằng vonfram. Do đó, cần có thêm nhiều nghiên cứu về các kỹ thuật tốt và an toàn nhất trong thủ thuật cắt polyp.

Kỹ thuật EMR – tiêm vào lớp dưới niêm giúp nâng polyp khỏi lớp cơ giúp hạn chế hội chứng sau cắt polyp

Kỹ thuật EMR – tiêm vào lớp dưới niêm giúp nâng polyp khỏi lớp cơ giúp hạn chế hội chứng đau bụng cấp sau cắt polyp

Tóm lại, ở những bệnh nhân có biểu hiện đau bụng cấp, sốt hoặc nhịp tim nhanh trong vòng 12-24 giờ sau khi nội soi đại tràng có cắt polyp, bác sĩ nên xem xét cả hội chứng thủng và sau cắt polyp. Chụp CT bụng và khung chậu là kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh có thể phân biệt được hai thực thể này.

Để được tư vấn trực tiếp, Quý Khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đăng ký trực tuyến TẠI ĐÂY. Ngoài ra, Quý khách có thể Đăng ký tư vấn từ xa TẠI ĐÂY

Tài liệu tham khảo:

Asad Jehangir, MD et al. Post-polypectomy electrocoagulation syndrome: a rare cause of acute abdominal pain. J Community Hosp Intern Med Perspect. 2015; 5(5): 10.3402/jchimp.v5.29147.

Comments are closed.